पुणे : मुसळधार पावसामुळे शिवाजीनगर, दत्तवाडी, रास्ता पेठ, खराडी, बाणेर, हिंजवडी आणि वाकड यासह संपूर्ण शहरातील रस्ते जलमय झाले आहेत, अंडरपास तुंबले आहेत आणि वाहतूक कोंडी झाली आहे. पावसाने गरीब शहरी पायाभूत सुविधांची आणखी एक किंमत उघडकीस आणली आहे – प्रवासाच्या किमतीत झालेली वाढ.गुदमरलेले नाले, झाडे पडणे आणि वीजपुरवठा खंडित झाल्याने हालचाली मंदावल्या, तर पीएमपीएमएल बसेसला उशीर झाल्याने हजारो लोक राईड-हेलिंग ॲप्सकडे ढकलले. मागणी वाढली म्हणून, प्रवासी भाडे दुप्पट आणि काही घटनांमध्ये तिप्पट, कॅबच्या प्रवासाने नोंदवत आहेत.“बस स्टॉपवर कोरडे उभे राहण्यासाठी कोठेही नव्हते. अर्धा तास वाट पाहिल्यानंतर मी कॅब बुक केली. माझ्या घराचे भाडे साधारणपणे रु. 280 आहे, पण ते रु. 680 पर्यंत वाढले आहे. प्रत्येक वेळी पाऊस पडला की मला ते परवडत नाही,” शिवाजीनगर येथील एका नर्सिंग होममधील परिचारिका शीतल काळे यांनी सांगितले.विमानतळावरील प्रवासी, कार्यालयात जाणारे, विद्यार्थी आणि रुग्णालयातील अभ्यागत दीर्घ प्रतीक्षा किंवा रद्द झालेल्या बसेस टाळण्यासाठी प्रीमियम भरणाऱ्यांमध्ये होते. कॅब ड्रायव्हर्सनी जास्त प्रवासाचा कालावधी, पूरग्रस्त रस्ते आणि रस्त्यावर कमी वाहने ही केवळ उच्च-किंमतीची राइड स्वीकारण्याची कारणे दिली आहेत.डायनॅमिक किंमती ॲप-आधारित सेवांमध्ये तयार केल्या गेल्या असताना, प्रवाशांचे म्हणणे आहे की नागरी अपयशाच्या वेळी शेकडो रुपये जादा भरणे प्रभावीपणे “पाऊस कर” लादले जाते जे आधीच पूरग्रस्त रस्त्यावर आणि अविश्वसनीय सार्वजनिक वाहतुकीने झगडत आहेत.केवळ राइड एग्रीगेटरच नाही तर स्थानिक ऑटोरिक्षा देखील पाऊस पडल्यावर अवास्तव रक्कम मागतात. “मी धावणारी रिक्षा थांबवण्याचा प्रयत्न केला. ड्रायव्हरने थांबवला पण पावसामुळे मीटरपेक्षा जास्त 250 रुपये मागितले. तो म्हणाला की तो मला लांबच्या मार्गाने घेऊन जाईल. माझ्या पायाच्या दुखापतीमुळे माझ्याकडे पर्याय नव्हता आणि मी पैसे दिले. पावसाळ्यात जेव्हाही बाहेर जावे लागते तेव्हा मला खिशात चिमटी जाणवते,” रास्ता पेठेतील रहिवासी आशा थंगल म्हणाल्या.कात्रज येथील विवेक देशमुख या आणखी एका प्रवाशाने विमानतळावरील धावपळीची आठवण सांगितली. “माझ्याकडे फ्लाइट होती आणि प्रत्येक एग्रीगेटर वाढलेल्या किमती दाखवत होता. मी 650 रुपयांऐवजी 1,000 रुपये दिले तरच एका ड्रायव्हरने होकार दिला. मी त्याच्याशी तर्क करण्याचा प्रयत्न केला तेव्हा त्याने मार्गावर पाणी साचले आणि ट्रॅफिक जाम केले. मला जास्तीचे पैसे द्यावे लागले नाहीतर माझी फ्लाइट चुकली असती. जेव्हा पायाभूत सुविधा बिघडतात आणि त्यामुळे लोकांकडून जास्त शुल्क आकारले जाते तेव्हा हे भयानक आहे,” देशमुख म्हणाले.ड्रायव्हर्स वेगळे दृश्य देतात. शिवाजीनगर येथील रिक्षाचालक राजेश तुपे म्हणाले, “रस्ते तुडुंब भरलेले असतात तेव्हा सहलींना दुप्पट वेळ लागतो.” “मी जर सामान्य भाडे स्वीकारले, तर मला पैसे मिळत नाहीत कारण मी कमी प्रवास करू शकतो आणि मी देखभाल आणि इंधनासाठी जास्त पैसे देतो. जादा विचारणे म्हणजे जगणे आहे, लोभ नाही,” तुपे म्हणाले.एग्रीगेटर ॲपसाठी कॅब ड्रायव्हरने वाढीदरम्यान वाहनाचे अर्थशास्त्र स्पष्ट केले. ते म्हणाले की चालकांना नेहमी पूर्ण वाढ रक्कम मिळत नाही; प्लॅटफॉर्म कमी, तरीही जास्त तास, रहदारी आणि निष्क्रिय इंधन आणि वेळ बर्न करतात. “एखाद्या ॲपने वाढ दाखवली, तर अनेक ड्रायव्हर जोपर्यंत धोका पत्करण्यासारखे नाही तोपर्यंत लॉग ऑफ करतात. कॅबची अशी कमतरता स्वतःच किंमत वाढवते,” तो म्हणाला.प्रवाशांनी सांगितले की हे भाग खोल समस्या उघड करतात: अपुरा ड्रेनेज, सार्वजनिक वाहतुकीसाठी खराब आकस्मिक नियोजन आणि नागरी अपयशावर कमाई करणारी बाजारपेठ. जोपर्यंत पायाभूत सुविधा आणि सेवांची लवचिकता सुधारत नाही तोपर्यंत पावसामुळे पुणेकरांना वेळ, सुरक्षितता आणि पैसा खर्च करावा लागणार आहे.
✍🏻मुख्य संपादक – संदिप बारटक्के
